BİLGE OYUNCAKLARI
Tahtakale’den Kanatlanan Bir Oyuncak
Türk oyuncak tarihinin en gizemli ve en kıymetli sayfalarından biri, 1960’ların başında İstanbul’un ticaret kalbi Tahtakale’de açıldı. Günümüzde koleksiyonerlerin peşinde koştuğu, o dönemden kalan “çok nadir” Bilge markalı uçağın ardında, aslında çok ortaklı ve dönemin ruhunu yansıtan ciddi bir ticari yapı bulunuyordu.
Kuruluş: Asri Han’da Bir Vizyon (1962)
Şirket, 24 Ocak 1962 tarihinde Ahmet Bilge ve Ortakları Kollektif Şirketi adıyla resmen kuruldu. Tahtakale, Tomruk Sokak’taki meşhur Asri Han 505 numarada faaliyetlerine başlayan firmanın kurucu kadrosu; Ahmet ve Mehmet Bilge kardeşler ile Muşe Mizrahi ve Aron Gerşon’dan oluşuyordu. Şirket sadece yerli ticaretle yetinmeyip ithalat yetkisini de elinde bulunduruyordu. Bu durum, firmanın üretimde kullandığı kalıpların veya teknik aksamın kalitesini, dolayısıyla bugün neden bu kadar değerli olduklarını açıklayan önemli bir detaydır.
Ortaklık Yapısındaki Değişim (1964)
Şirket henüz ikinci yılını doldururken, 1964 yılında kurucu ortaklardan Muşe Mizrahi’nin ayrılmasıyla bir dönüm noktasına girdi. Bu ayrılıkla birlikte yönetim, Bilge ailesi ve Aron Gerşon arasında paylaşıldı. Bu dönemde yönetimde sağlanan denge, şirketin imalat disiplinini korumasını sağladı. Muhtemelen o meşhur “Bilge” uçağı, bu 60’lı yılların verimli döneminde üretilerek çocukların hayallerini süsledi.
Yolun Sonu ve Fesih (1979)
1960’ların başında başlayan bu üretim ve ticaret yolculuğu, 1970’lerin sonundaki zorlu ekonomik iklimle birlikte sona yaklaştı. 17 Aralık 1979 tarihli son kayıtlara göre; şirket ortakları Ahmet Bilge, Ergun Bilge (Mehmet Bilge’nin yerine geçtiği anlaşılıyor) ve Aron Gerşon, noter huzurunda bir araya gelerek şirketi feshetme kararı aldılar.
Şirket 31 Ekim 1979 itibarıyla tüm borçlarını ödemiş, alacaklarını tahsil etmiş ve “tertemiz” bir bilançoyla ticari hayatını noktalamıştır. Şirketin merkezinin son ana kadar Tahtakale’deki Asri Han’da kalması, markanın köklerine olan sadakatini göstermektedir.
Neden Çok Nadir?
“Bilge” imzalı uçakların bugün bu kadar az bulunmasının sebebi, firmanın butik üretim anlayışı ve 1979’daki tasfiyeyle birlikte kalıpların ve üretimin tamamen durmuş olmasıdır. Bilge ailesinin teknik becerisiyle şekillenen bu uçaklar, sadece birer oyuncak değil; Türkiye’nin sanayileşme çabalarının, Tahtakale’deki hanlarda filizlenen çok kültürlü ortaklıkların ve bir dönemin çocukluk düşlerinin somut birer hatırasıdır.
Bugün bir koleksiyonda “Bilge” damgalı bir uçağa rastlamak, sadece nadir bir oyuncağı değil, 1962’den 1979’a uzanan onurlu bir ticari geçmişi tutmaktır.

ÇETİN ÖZBEY